Categorie archieven: Geen categorie

Back to work! Isabelle blikt terug op 2022

Deze week is alweer mijn eerste werkweek na mijn zwangerschapsverlof. Terug naar de wereld van warme koffie, muteknoppen en vervangbaar-zijn. Waar iedereen zijn sokken de hele dag lekker aanhoudt, kleren schoon blijven en ‘nee’ niet alleen begrepen maar doorgaans ook gerespecteerd wordt. Waar een werkdag begint én eindigt. Om daarna naar huis te gaan en mijn man en kindjes weer te zien. Heerlijk.

Ik kijk terug op een letterlijk en figuurlijk vruchtbaar 2022. Onze zoon werd in oktober gezond en wel geboren. En ons team bij Dr2 SOM groeide van 2 naar 5 omgevingsmanagers.

In juni startte René als mijn partner en mede-directeur bij Dr2 SOM. Als voormalig wethouder van Zwolle nam hij een bak aan bestuurlijke ervaring mee en dat was meteen een waardevolle toevoeging aan het team. We vullen elkaar goed aan. Mijn passie ligt bij de energietransitie en ik werk het liefst voor bedrijven die projecten realiseren die hierin het verschil gaan maken. René kent het spel ook goed van de andere kant: de overheid. Hij wil daarom ook graag andere overheden helpen bij het verkrijgen van steun voor hun beleidsvraagstukken en ruimtelijke opgaven. 

In augustus kwam Alex ons versterken. Hij is een veelzijdig en getalenteerd persoon met ervaring in de provinciale politiek. Hij koos voor Dr2 SOM omdat hij erin gelooft dat public affairs een belangrijk onderdeel is van omgevingsmanagement. In het huidige politieke klimaat is het niet alleen genoeg om bewoners goed te begrijpen, maar vooral ook lokale politici en bestuurders.  

Door het enthousiasme en brede netwerk van Alex, merkte ik dat Dr2 SOM op de radar kwam van andere gedreven talenten. In november namen wij afscheid van Edwar Holvast, die als omgevingsmanager bij Schiphol gaat werken. En mochten wij Babke Spronk als nieuwe junior omgevingsmanager verwelkomen. Zij is bezig met haar masterstudie waarin zij zich verder specialiseert in het Omgevingsrecht. Door haar ervaring in het notariaat blinkt zij uit in de verbinding leggen met de (soms ook terechte) ‘boze burger’. 

Deze groei is onder andere te danken aan de vele energietransitieprojecten van Shell. Na mijn eerste zwangerschapsverlof in 2021 begon ik daar als interim omgevingsmanager. Inmiddels werken wij met meerdere adviseurs aan toffe – maar ook complexe – projecten, zoals het groene waterstofproject NortH2 de groene energiehub GZI Next en Rijnland Aardwarmte. Ik ben enorm dankbaar voor de kans en het vertrouwen van Herman van der Meyden, die mij aan boord haalde. 

Ons team bruist van de ideeën voor 2023. Waar komt die inspiratie vandaan? De bestuurlijke ervaring in de publieke sector van René de Heer, de ervaring in conflict mediation van Alex Panhuizen en de kennis van het omgevingsrecht van Babke Spronk. Vanaf maart krijgen we bovendien een communicatie-expert erbij. Wie dat is blijft nog even een verrassing..

Benieuwd? Stay tuned.

Nieuwe aanwinst voor Dr2 SOM: Babke Spronk gestart als junior omgevingsmanager

In november is Babke Spronk gestart als de nieuwe junior omgevingsmanager bij Dr2 SOM. Door haar achtergrond in Omgevingsrecht in combinatie met haar affiniteit voor klimaatproblematiek is zij een goede match voor het team van Dr2SOM.

In het verleden heeft ze enkele jaren in het notariaat op de sector familierecht gewerkt. In het notariaat heeft ze haar affiniteit met cliënten ontdekt en heeft ze leren omgaan met het begeleiden van lastig emotionele processen bij tragische gebeurtenissen zoals het overlijden van dierbaren. Hoe bevlogen ze was in haar werk, nam niet weg dat ze de grootschalige maatschappelijk impact miste. Daarom is ze zich verder gaan verdiepen in het publieke domein en kwam ze terecht bij de RVO. Daarnaast specialiseerde ze zich verder in het omgevingsrecht. Zo heeft ze een scriptie geschreven over de invloed van Europese rechtspraak op de bestendigheid van windturbines op land in Nederland.

Babke wil zich graag inzetten voor klimaatproblematiek in Nederland. Ze gelooft dat er meer balans moet worden aangebracht in natuurbeleid, maar ziet ook dat voor effectuering van het beleid meer nodig is. Daarom is ze onder andere aangesloten bij de Jonge Klimaatbeweging als adviseur van het PA-team evenals bij JongRES Nederland als onderdeel van het nationale PA team.

In haar dagelijks leven probeert ze steeds op zoek te gaan naar de gemeenschappelijke gronden tussen partijen. Om dit zelf beter te kunnen bewerkstelligen, heeft ze een coachingstraject gevolgd. Dialoog en wederzijds respect zijn kernwaarden om samen tot oplossingen te kunnen komen. Zo stelt ze: ‘Ik denk dat het probleem vaak zit in dat partijen elkaar niet voldoende kunnen begrijpen. Het is juist van belang dat er een plek wordt gefaciliteerd waar partijen nader tot elkaar kunnen worden gebracht.’

Het team van Dr2 SOM is blij met de komst van Babke. “Haar maatschappelijke betrokkenheid en gedrevenheid zorgen voor veel energie in het team. Door haar ervaring in het notariaat is zij bovendien in staat om verbinding te maken met de (soms terechte) “boze burger”.”, aldus Isabelle.

Naast haar ambities is ze in de weekenden te vinden in filmhuizen, in een bos of met vrienden aan de Utrechtse Singels.

Alex Panhuizen versterkt team Dr SOM

Deze week is Alex Panhuizen gestart als adviseur en omgevingsmanager bij Dr2 SOM. Met Alex haalt Dr2 SOM een talent in huis met praktijkervaring in de landelijke en provinciale politiek, ervaring met conflict mediation en kennis van de Omgevingswet. 

Voor de overstap naar Dr2 SOM was Alex politicus, ondernemer, conflict mediator en trainer. Alex was zeven jaar lid van de Provinciale Staten van Noord-Brabant en voerde het woord over energie, klimaat en de milieuaspecten van landbouw. Als Statenlid heeft hij een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van een controversieel windenergiepark in Brabant.

Ook de landelijke politiek is Alex niet vreemd. Namens de Jonge Klimaatbeweging (JKB) leidde hij het public affairs team, was hij onderhandelaar tijdens het Klimaatakkoord en speelde hij een rol in het coalitieakkoord afgelopen jaar waar hij het onder andere mogelijk maakte dat de generatietoets en de klimaatautoriteit daarin werden opgenomen.

Voor dit werk werden Alex en zijn team uitgeroepen tot de groenste denker en doener van Nederland volgens de Duurzame 100 van Dagblad Trouw en ontvingen zij de Zilveren Vos 2022 publieksprijs voor de meest succesvolle lobby van de BVPA. Alex en zijn team kregen deze erkenning vanwege hun authentieke en verbindende lobbystijl en vanwege hun creatieve en doortastende manier waarop zij jongeren wist te betrekken bij politieke besluitvorming. Dat Alex JONGres heeft opgericht – een platform dat ervoor zorgt dat er bij elke Regionale Energiestrategie een jongerenvertegenwoordiger aan tafel zit – is een ander voorbeeld hiervan.

Alex heeft daarnaast ervaring als ondernemer. Voor bedrijven, overheden en kennisinstellingen heeft hij opleidingen ontwikkeld en gegeven in innovatie, stakeholder management en public affairs. Ook trad hij op als mediator bij conflicten in de openbare ruimte. Bovendien is Alex gespecialiseerd in de Omgevingswet.

Deze brede ervaring gaat Alex inzetten in zijn nieuwe rol als omgevingsmanager en adviseur bij Dr2 SOM. “Omgevingsmanagement wordt steeds complexer, met de toenemende polarisatie in het politieke klimaat. Je hebt een omgevingsmanager die niet alleen bewoners en stakeholders begrijpt, maar vooral ook de lokale politici en bestuurders. Ondanks onvermijdbare weerstand, kan je zo een project over de streep trekken en de energietransitiedoelen halen. Daar maak ik mij iedere dag hard voor”, aldus Alex.

Directeuren Isabelle en René zijn blij met de komst van Alex. Isabelle: “Alex is een jong talent die in alle facetten van de dienstverlening van Dr2 SOM veel waarde toevoegt: van het navigeren van politieke processen, het klaarstomen van opdrachtgevers voor de Omgevingswet tot het bemiddelen van conflicten. En hij schijnt van biertjes op de Utrechtse singels te houden en op te treden als dichtersduo, wat ook een welkome aanvulling is op het team!”.

Vacature communicatieadviseur

Dr2 SOM is opzoek naar jou!

Werken in de dynamische wereld van strategisch omgevingsmanagement? Al ver voordat iedereen kennis kan nemen van een groot project in de energietransitie of een project met impact in de leefomgeving van mensen een plan maken hoe de omgeving betrokken kan worden? Duidelijk je mening geven over de manier waarop je kunt zorgen dat projecten met draagvlak verder worden gebracht? Niet terugdeinzen voor een kritisch gesprek over verschillende belangen? Dan ben je bij Dr2 SOM aan het goede adres!

Wij zijn een snelgroeiend adviesbureau dat werkt aan veel verschillende projecten die impact hebben op de fysieke leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan het grootste groene waterstofproject van noordwest Europa, NortH2. Dr2 SOM is onderdeel van het Dr2 Netwerk met kantoren over de hele wereld. Dit netwerk bestaat uit meerdere adviesbureaus die gericht zijn op de politiek en maatschappij. Hierdoor is er een team van ruim vijftig enthousiaste collega’s die regelmatig leuke activiteiten organiseren.

Ben jij die beginnende young professional op het gebied van strategisch omgevingsmanagement en wil je de kennis die je hebt opgedaan in je studie of eerste baan delen met grote organisaties, bedrijven, of overheden die bezig zijn met de belangrijke transities op het gebied van energie, de leefomgeving of het uitleggen van nieuw beleid? Of werk je al langer in de wereld van omgevingsmanagement en kijk je uit naar een nieuwe uitdaging en wil je een snelgroeiend bedrijf helpen met jouw kennis en ervaring? Stuur ons dan je cv met een korte motivatiebrief. Gesprek verzekerd en dat doen we natuurlijk onder het genot van een goede lunch.

Dus beschik jij over een afgeronde HBO / WO opleiding, organisatorisch vermogen, een sterke politieke en maatschappelijke antenne en heb je affiniteit met stakeholder management? Pak dan je laptop en schrijf ons (info@dr2.nl). Liever bellen? Neem dan contact op met René de Heer +31 6 21 64 47 25.

 

Dr2 SOM breidt uit: René de Heer nieuwe partner Dr2 SOM

Met steeds meer klanten en de ambitie om de portefeuille van Dr2 SOM uit te breiden in de richting van overheidsorganisaties is het tijd om het team uit te breiden. In juni treedt voormalig wethouder van de gemeente Zwolle, René de Heer, toe als partner en mededirecteur van Dr2 SOM.

Als wethouder was René onder andere verantwoordelijk voor het vormgeven van de regionaal economische agenda van de regio Zwolle. Hij sloot rondom die agenda een succesvolle regiodeal met het rijk. Daarnaast gaf hij vorm een vernieuwende arbeidsmarktagenda, beter bekend als de Human Capital Aanpak. Deze aanpak gaat uit van de opgave om alle inwoners perspectief op werk te laten houden door in te zeten op een wendbare en weerbare beroepsbevolking met de inzet van een Leven Lang Ontwikkelen. Die opgave is er een van alle partners, maar helaas is het beleid op veel gebieden versnipperd en daarmee weinig effectief. De HCA-aanpak in de regio Zwolle is inmiddels voorbeeld van de manier waarop de verschillende ministeries, sociale partners en andere betrokken organisaties de arbeidsmarkt willen inrichten. Bovendien heeft René een aantal ruimtelijk ontwikkelingen met succes afgerond en een nieuwe visie op het stadshart van Zwolle voorgelegd aan de gemeenteraad. Met name de grote mate van participatie was voor de gemeenteraad aanleiding om de visie met algehele stem te aanvaarden.

‘Met René versterken we onze kennispositie op het gebied van besluitvormings-, participatie-, en samenwerkingsprocessen bij de overheid. Deze kennis en ervaring is van enorme toegevoegde waarde voor het creëren van draagvlak voor onze projecten in onder andere de energietransitie’, aldus directeur en oprichter Isabelle van Rossum.

René de Heer: ‘Dr2 SOM is een bedrijf met een echt vernieuwende ideeën over de manier waarop grote en kleine projecten of beleidsontwikkelingen met veel meer draagvlak en begrip kunnen worden uitgevoerd of ingevoerd. Het is prachtig om daar mee te mogen samenwerken en met de combinatie van onze beider kennis en ervaring bedrijven, organisaties en overheden te helpen in het verder brengen van plannen met echt draagvlak’.

René de heer is 51 en woont in Zwolle. Hij was de afgelopen 12 jaar wethouder in de gemeente Zwolle. Daarvoor was hij directeur strategie en communicatie van een communicatie en ontwerpbureau in Enschede.

Drie tips voor eerlijke beloftes aan de zwijgende meerderheid

Afgelopen woensdag deelde Jan Jacob van Dijk, voorzitter van energiecoöperatie Betuwewind en voorzitter van het Uitvoeringsoverleg Elektriciteit van het Klimaatakkoord, zijn visie over het creëren van draagvlak voor energieprojecten. Waarom is de zwijgende meerderheid belangrijk? Wat gebeurt er als je afspraken niet nakomt? En hoe ga je om met felle tegenstanders? In deze blog delen wij zijn inzichten.

Verplaats je in de zwijgende meerderheid

Eén van de uitdagingen van een omgevingsmanager is om de ‘zwijgende meerderheid’ te betrekken bij het project. Dit zijn mensen die zich niet uitspreken over het project, omdat zij niet geïnteresseerd zijn of andere prioriteiten in het dagelijks leven hebben. Zij kunnen echter wel een belangrijke rol spelen in het versterken van draagvlak voor je project. Zij kunnen namelijk het negatieve geluid van felle tegenstanders afzwakken. Jan Jacob adviseert om je te verplaatsen in de beweegredenen van deze personen. Als je deze namelijk goed in beeld hebt, kan je een plan maken om hen wel te enthousiasmeren en te betrekken bij het project.

Beloof minder, maar doe meer

Tijdens dialogen met stakeholders willen omgevingsmanagers zoveel mogelijk zorgen wegnemen en voldoen aan de wensen. Zij lopen daarbij soms het risico dat er veel beloofd wordt, maar uiteindelijk maar een deel daarvan wordt waargemaakt. Dit zorgt vaak voor frustratie bij de stakeholders die het vertrouwen in je verliezen. Om dit te voorkomen geeft Jan Jacob mee dat het belangrijk is dat beloftes haalbaar en uitvoerbaar zijn. Een stelregel die wij hanteren is “don’t overpromise and underdeliver”.

Geef een eerlijke boodschap

Het belang van de stakeholders is de belangrijkste drijfveer waar hun standpunt op gebaseerd is. In dialogen met stakeholders probeert de omgevingsmanager om de gedeelde belangen te vinden en te vergroten. Daar ligt vaak de sleutel voor draagvlak. Bij elk project is het echter zo dat er altijd tegenstanders zullen blijven waarbij dialoog niet leidt tot oplossingen. In sommige gevallen weegt het algemeen belang zwaarder dan een individueel belang en zal het project ondanks tegenstand toch doorgang vinden. Een voorbeeld is een persoon wiens vrije uitzicht verdwijnt door een woonwijk die wordt gebouwd om het woningtekort op te lossen. Een eerlijke boodschap over de noodzakelijke veranderingen in iemands leefomgeving is dan het beste wat je kunt doen, aldus Jan Jacob.

Heb je hulp nodig bij het in praktijk brengen van deze adviezen om jouw praktijk tot een succes te maken? Neem dan contact met ons op via info@dr2.nl!

Vacature communicatieadviseur

Vacature communicatieadviseur energietransitie

Wij hebben jou nodig! Want onze wereld verandert. De grote opgaven op het gebied van klimaat en energie hebben veel invloed op de leefomgeving van mensen. Wil jij bijdragen aan draagvlak voor de energietransitie? Communicatie- en participatietrajecten succesvol ontwikkelen en uitvoeren? Deel uitmaken van een groeiend bedrijf waar je de vrijheid hebt om je te ontwikkelen en je eigen tijd in te delen? Kom dan per direct werken als communicatieadviseur bij Dr2 Strategisch Omgevingsmanagement (Dr2 SOM)!   

Wat zijn je werkzaamheden?

Als communicatieadviseur werk jij voor verschillende opdrachtgevers aan projecten in de energietransitie. Je richt je op omgevingscommunicatie waarbij je te maken hebt met veel verschillende doelgroepen, van bewoners tot bestuurders en NGOs. Samen met onze senior omgevingsmanager stel je een communicatiestrategie op, die je vervolgens uitwerkt en uitvoert. Je klimt dagelijks in de pen om bijvoorbeeld een storyline uit te werken, een nieuwsbrief of persbericht te schrijven en brieven op te stellen en natuurlijk te adviseren welk middel het beste is om de verschillende doelgroepen te bereiken. Dat doe je bij ons op kantoor, maar vaak ook op detacheringsbasis, waardoor je onderdeel wordt van het projectteam bij de opdrachtgever.

Wie ben jij?

Jij bent een aanpakker die als geen ander weet hoe je communicatievraagstukken aanvliegt. Je bent creatief en hebt een vlotte pen. Open, sociaal, initiatiefrijk en vernieuwend zijn woorden die jou omschrijven.

Daarnaast heb je:

  • HBO/WO werk- en denkniveau;
  • Minimaal 2 jaar ervaring als communicatieadviseur;
  • Uitstekende mondelinge en schriftelijke beheersing van de Nederlandse taal;
  • Een goede beheersing van het Engels is een pré;
  • Affiniteit met de energietransitie is een pré.

Wie zijn wij?

Dr2 SOM helpt overheden, organisaties en bedrijven bij het creëren van draagvlak die impact hebben op de fysieke leefomgeving. Wij werken veel aan projecten in de energietransitie. Denk bijvoorbeeld grootschalige groene waterstofproject NortH2 en de groene energiehub GZI Next. En we gaan onze projectenportefeuille uitbreiden.

We zijn een snelgroeiend bureau; een jaar na oprichting werken we met vijf collega’s aan opdrachtgevers van Dr2 SOM. Je bent daarom onderdeel van een dynamisch team met een open bedrijfscultuur waar veel ruimte is voor eigen initiatief.

Dr2 SOM is onderdeel van het bredere Dr2 netwerk: een netwerk aan politiek en maatschappelijke adviesbureaus met kantoren over de hele wereld en meer dan 20 jaar ervaring. Hierdoor hebben we een team van ruim 50 enthousiaste collega’s. Daarom staan er regelmatig leuke activiteiten en borrels op de agenda.

Daarnaast krijg je bij ons:

  • Na een jaar uitzicht op een vast contract;
  • Een marktconform salaris en bonusregeling;
  • Parttime werken is mogelijk;
  • Een NS-Business card, telefoonvergoeding en laptop;
  • Volop doorgroeimogelijkheden;
  • De mogelijkheid om jouw werkweek flexibel in te delen, inclusief thuiswerken.

Interesse?

Ben jij enthousiast geworden om bij Dr2 SOM aan de slag te gaan? Stuur dan je CV en motivatiebrief naar info@dr2.nl. Wil je meer weten over de functie? Neem dan contact op met oprichter Isabelle van Rossum (i.van.rossum@dr2.nl)

Omgevingsmanagement tijdens verkiezingstijd

Op 16 maart 2022 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. In een verkiezingsjaar verandert de politieke dynamiek. Wethouders willen herkozen worden of zwaaien af, besluitvorming komt stil te liggen en nieuwe gemeenteraadsleden en wethouders maken hun entree. Als strategisch omgevingsmanager sta je voor de uitdaging om ervoor te zorgen dat de besluitvorming rondom jouw project zo soepel mogelijk blijft verlopen. Maar hoe pak je dat aan? 

Politieke dynamiek tijdens verkiezingstijd 

In een verkiezingsjaar is de politieke dynamiek anders. Beleids- en besluitvorming komt voor een groot deel stil te liggen. Belangrijke, controversiële en/of ingrijpende besluiten worden, tenzij het echt niet anders kan, niet genomen. Denk bijvoorbeeld aan besluiten over wind op land projecten, de bouw van datacenters of de ontwikkeling van een biogasinstallatie.

Na de verkiezingen wordt een nieuw college gevormd. Gemiddeld duurt een collegevorming 64 dagen. In gemeenten waar geen grote politieke verschuivingen zijn, de onderlinge verhoudingen goed zijn en het bestaande college doorgaat, zal de coalitievorming en besluitvorming over projecten meestal sneller verlopen. Partijen zijn immers gewend om met elkaar samen te werken en hebben al kennis over de lopende dossiers. In gemeenten waar wel grote politieke verschuivingen zijn, ligt dat anders. Hierdoor is collegevorming een intensieve periode en kost het meer tijd.

Als eenmaal de coalitie gevormd is zal, na de presentatie van het college en het collegeprogramma, de nieuwe raad ingewerkt moeten worden. In de nieuwe raad zitten waarschijnlijk meerdere onervaren raadsleden die zich moeten verdiepen in veel verschillende dossiers. Hierdoor zal de besluitvorming in de meeste gemeenten pas weer rond mei of juni op gang komen, wat dicht tegen het zomerreces aanzit. Er is dus een kleine periode waarin er over jouw project weer besluiten genomen zullen worden.

Tips voor omgevingsmanagers 

Voor strategisch omgevingsmanagers hebben wij twee adviezen om ervoor te zorgen dat besluitvorming rondom projecten soepel blijft lopen tijdens deze periode: 

  1. Werk samen met beleidsmedewerkers 
    Beleidsmedewerkers van de gemeente spelen een belangrijke rol. Zij kunnen besluiten voor de verkiezingen zo goed mogelijk voorbereiden, zodat het nieuwe college na de verkiezingen snel een beslissing kunnen nemen. Ook organiseren zij vaak een inwerkprogramma voor nieuwe raadsleden, met de inhoudelijke stand van zaken van de dossiers. Zo zijn nieuwe gemeenteraadsleden goed geïnformeerd over jouw project. Ook hebben beleidsmedewerkers het beste zicht op de politieke en bestuurlijke aandacht voor jouw project. Zij kunnen daarom helpen om de politieke dynamiek rondom verkiezingstijd goed te navigeren.
  2. Bouw een persoonlijke relatie op met (nieuwe) gemeenteraadsleden
    Naast de inhoudelijke overdracht, vindt ook een partijpolitieke overdracht plaats. Een deel hiervan is al vastgelegd in het verkiezingsprogramma. Tegelijkertijd is het bij lokale partijen zo dat de politieke koers voor een groot deel bepaald wordt door persoonlijke opvattingen van politici. Ook laten zij zich veelal informeren door informele contacten. Zij komen immers hun achterban tegen in de lokale sportkantine en op de wekelijkse markt. Bouw daarom persoonlijke relaties op met de nieuwe gemeenteraadsleden en wethouders. Dat doe je niet alleen door in te spreken in de gemeenteraad, maar ook door het organiseren van werkbezoeken, kennismakingsgesprekken en informele ontmoetingen in de gemeente.  

Heb je hulp nodig bij het navigeren van de politieke dynamiek tijdens verkiezingstijd? Neem dan contact met ons op!

Burgerpanel

Burgerpanels: een aanvullend middel

Het kabinet heeft een adviescommissie gevraagd te onderzoeken hoe burgers beter betrokken kunnen raken bij het klimaatbeleid. De commissie onderzoekt in het bijzonder de mogelijkheid van een burgerforum, waarbij een representatieve groep burgers beleid bedenkt of hierover adviseert.

Betrokkenheid van burgers (net als andere stakeholders) is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de energietransitie. Burgerpanels kunnen daarom een bruikbaar aanvullend middel zijn in het klimaatdebat. De effectiviteit van een burgerpanel hangt echter sterk af van hoe ze precies wordt ingericht. De ervaring van Dr2 SOM leert dat vijf overwegingen kunnen bijdragen aan het succes van burgerpanels:

  1. Gebruik burgerpanels in een vroege fase van besluitvorming

Burgerpanels zijn vooral effectief in een vroege fase van besluitvorming. In deze fase kan de input van het panel daadwerkelijk meegenomen kan worden in beleidskeuzes. In Frankrijk heeft president Macron een burgerconventie voor het klimaat ingesteld. Dit is een gezelschap van 150 door loting bij elkaar gebrachte mensen. Zij konden voorstellen doen voor het klimaatbeleid. De vraag die voorlag was breed: hoe kunnen we tot 2030 de uitstoot van broeikasgassen met minstens 40% verminderen op sociaal rechtvaardige wijze?

Het is de vraag of het ophalen van dergelijke input voor Nederlands klimaatbeleid niet al een gepasseerd station is. Het Klimaatakkoord is namelijk in 2019 al gesloten, en de Regionale Energie Strategieën (RES) zijn al in een vergevorderd stadium. Er is daarom veel minder ruimte om nieuwe ideeën en voorstellen nog mee te nemen, zonder het Klimaatakkoord open te breken en de onderhandelingen te heropenen.

  1. Zorg voor een brede vraagstelling

Ook bij klimaatbeleid op lokaal niveau is het van belang dat de vraagstelling breed genoeg blijft. Bij participatietrajecten rondom de Regionale Energie Strategieën hebben wij meermaals gezien hoe weerstand ontstaat doordat mensen de kaders van participatie als te nauw ervaren. Mensen konden meedenken over zon- of windenergie, maar een discussie over kernenergie of waterstof was uitgesloten: dat valt immers buiten de kaders van de RES’en.

Het risico bij een institutionele aanpak van participatie, zoals bij burgerpanels, is dat men denkt vanuit de doelen van de overheid, in plaats van vanuit het perspectief van de burger zelf. Als die niet op elkaar aansluiten zie je vaak dat mensen zich alsnog buiten de formele participatietrajecten om gaan organiseren.

De vraagstelling aan een burgerpanel moet dus breed genoeg zijn, en niet op voorhand al ideeën en voorstellen uitsluiten. Idealiter kunnen bewoners zelf (mee)bepalen over welke vraagstukken een burgerpanel zich buigt.

  1. Maak van tevoren duidelijk wat er met het advies gedaan wordt

Een belangrijke factor in het succes van burgerpanels is duidelijkheid over wat er gedaan wordt met de adviezen. Voor president Macron was dat het volgende: hij zou de voorstellen zonder filter voorleggen aan het parlement, hij zou ze meenemen in concrete beleidsdoelen of de adviezen zouden terugkomen in een referendum. De verhoudingen met het burgerberaad verzuurden desalniettemin toen president Macron toch een groot deel van de beleidsvoorstellen uiteindelijk niet overnam.

Sommigen suggereren dat van tevoren afgesproken kan worden met de gemeenteraad, Provinciale Staten of Tweede Kamer dat zij de voorstellen overnemen. Bij complexe en controversiële onderwerpen zoals het klimaatbeleid is er echter sprake van uiteenlopende waarden, botsende belangen en beperkte middelen. Het is een illusie te denken dat de introductie van een burgerpanel dergelijke vraagstukken depolitiseert. De afweging hiertussen is en blijft intrinsiek politiek, waarvoor de gezagsdragers verantwoordelijk zijn.

Voorkomen moet worden dat de verkozen volksvertegenwoordiging buiten spel wordt gezet door een niet-verkozen burgerberaad. Het advies van het burgerpanel moet vooral als input dienen voor de belangenafweging die volksvertegenwoordigers maken. Net als dat zij de input van andere participerende mensen en organisaties meenemen. De uitdaging is om de input van een burgerpanel serieus te nemen, terwijl volksvertegenwoordigers de adviezen formeel maar ook moreel als uitkomst van een bredere afweging eventueel naast zich neer kunnen leggen.

  1. Behoud een sterke rol van de volksvertegenwoordiging

De gedachte achter het burgerpanel is dat mensen graag betrokken willen worden bij besluitvorming. Uit onze praktijkervaring blijkt inderdaad sommige mensen graag betrokken wil zijn bij besluitvorming, maar dat anderen (vaak een veel grotere groep) zich vooral vertegenwoordigd willen voelen.

Deze laatste groep vormt een groot deel van de ‘zwijgende meerderheid’, die vanwege uiteenlopende redenen zo moeilijk te verleiden is tot deelname aan participatietrajecten. Om ook deze laatste groep te bedienen, moet vooral de positie van de kiezer en de volksvertegenwoordiging versterkt in plaats van verzwakt worden.

  1. Zet andere methodes in voor direct belanghebbenden

De commissie onderzoekt ook de inzet van burgerpanels bij lokale wind- en zonneparken. Een groep inwoners wordt dan bijvoorbeeld gevraagd om te zoeken naar locaties voor windmolens. Uiteindelijk komt het burgerpanel met een voorstel aan de gemeenteraad. Een burgerpanel is een effectief middel om inzichtelijk te maken wat een representatieve groep mensen denkt dat de beste oplossing is.

Desalniettemin is het goed om te beseffen dat inspraak van mensen in de beleidsvormende fase niet per se leidt tot draagvlak tijdens de implementatiefase. Het is namelijk geen garantie dat het voorstel van het burgerpanel op steun rekenen van de direct omwonenden. Een project raakt direct aan hun belangen als veiligheid en een fijne leefomgeving. Zij hebben zorgen over slagschaduw, geluidoverlast, veiligheid en landschapsvervuiling. Die zorgen neemt een aselect burgerpanel, waar zij mogelijk niet in vertegenwoordigd waren, niet weg.

Voor deze groep direct belanghebbenden zijn andere vormen van participatie nodig. Hun betrokkenheid laat zich niet beperken tot alleen het zon- of windproject. In de praktijk zie je dat weerstand tegen een project, vaak gekoppeld is aan andere ontwikkelingen. Denk bijvoorbeeld aan de komst van een vervuilende industrie, het verdwijnen van gemeentelijke voorzieningen, en de verbreding van een weg. Methodes zoals de mutual gains benadering kunnen dan ingezet worden om te komen tot gedragen oplossingen.

Conclusie

Burgerpanels kunnen een bruikbaar middel zijn om betrokkenheid van burgers bij het klimaatbeleid te versterken. Mits het als aanvullend middel wordt gebruikt en ingebed wordt in het politieke proces. Een goede omgevingsanalyse met inzicht in de verschillende, vaak conflicterende, belangen is essentieel om het burgerpanel in samenhang met andere participatievormen en het democratisch proces goed in te richten.

Draagvlak voor beleid

De val van het kabinet: een streep door projecten?

Vandaag viel het kabinet-Rutte III. Waar er normaal bitter politiek conflict aan vooraf gaat, is het overleg over het aftreden van het kabinet ‘in goede harmonie en gezamenlijk’ verlopen. Uniek in de parlementaire geschiedenis. Wat niet uniek is, is dat de val van een kabinet ervoor kan zorgen dat projecten in de ruimtelijke ordening niet doorgaan. Denk bijvoorbeeld aan CO2-opslag. Hoe kan dat? En staat ons dat deze keer ook te wachten?

De impact van een kabinetsval

Na de val van een kabinet stelt de Kamer een lijst op van controversiële onderwerpen. Deze onderwerpen mag het demissionaire kabinet niet behandelen. Besluitvorming wordt uitgesteld tot na de verkiezingen. Bij onderwerpen die een coalitie verdelen, zorgt het controversieel verklaren ervoor dat een demissionair kabinet geen doorbraken meer kan forceren. Normaliter vindt er dan ook een heel politiek spel plaats rondom het controversieel verklaren van onderwerpen.

Ook ruimtelijke projecten kunnen (indirect) controversieel verklaard worden. Een bekend voorbeeld is CO2-opslag onder Barendrecht. Jarenlang was er al maatschappelijk verzet tegen dit project. Nadat het kabinet-Balkenende IV in 2010 viel over Uruzgan, werd het dossier CO2-opslag controversieel verklaard. Na de verkiezingen veranderde het politieke krachtenveld zodanig dat er een meerderheid tegen CO2-opslag ontstond.

In het regeerakkoord van Rutte I werd vervolgens opgenomen dat ondergrondse CO2-opslag alleen mocht “met inachtneming van lokaal draagvlak”. Kort daarna besloot de regering te stoppen met ondergrondse opslag in Barendrecht omdat er geen draagvlak voor was. Einde project. Zelfs nu, 10 jaar later, is CO2-opslag nog steeds een omstreden onderwerp.

Ook deze keer een streep door projecten?

De kans is klein dat er nu projecten in de fysieke leefomgeving controversieel verklaard zullen worden. Eén van de kansmakers zou de openstelling van vliegveld Lelystad kunnen zijn. Al jaren zorgt het vliegveld voor maatschappelijk verzet en ook de coalitie is sterk verdeeld over de kwestie.

Het is onwaarschijnlijk dat de opening van Lelystad Airport nu controversieel verklaard gaat worden. Sinds maart 2020 is het politieke debat en prioriteitenlijstje volledig gedomineerd door de coronacrisis. De controversiële aspecten van het coronabeleid zal de politieke aandacht opeisen. Bovendien is de opening van het vliegveld al uitgesteld tot november 2021, ver na de verkiezingen. Van een doorbraak forceren, is dus al geen sprake meer.

De impact van verkiezingen

De verkiezingen zullen wel het nodige veranderen op ruimtelijke thema’s als wonen, mobiliteit en de energietransitie. Dat blijkt uit onze analyse van de verkiezingsprogramma’s. Zo wordt wonen een heet hangijzer, blijft de energietransitie een hoofdthema met veel aandacht voor lokaal draagvlak, en zal ook het stikstofdebat weer opleven. Over de oplossingsrichting lopen de meningen – uiteraard – flink uiteen.

Opvallend is de eensgezindheid over de noodzaak van meer centrale regie over ruimtelijke ordening. Na een decennium van decentralisering wil een grote meerderheid in de politiek dat er weer een minister komt die beslist over de inrichting van Nederland. Deze roep om meer regie klinkt al langer. Veel projecten van wezenlijk belang verzanden in een patstelling tussen groepen met conflicterende belangen. Denk bijvoorbeeld aan burgers, boeren, gemeenten, milieuorganisaties, bedrijven en projectontwikkelaars. Een recent voorbeeld is datacenters, waar we eerder een blog over schreven. Ook bij datacenters is overheidssturing is nodig om het draagvlak te behouden en landelijke ambities waar te maken.

Wat betekent het voor jou?

Ben je benieuwd welke impact de verkiezingen zullen hebben op jouw thema en welke mogelijkheden tot beïnvloeding er nog zijn? Of werk je aan een controversieel project en ben je benieuwd wat je kan doen om het draagvlak te versterken? Neem dan contact op met Isabelle van Rossum.